Gazeta.pl > Lublin >  Opinie, felietony

15 najważniejszych wydarzeń Lubelszczyzny

, 2007-11-13 Redakcja "Gazety Wyborczej Lublin" rozpoczęła w marcu wśród czytelników i internautów plebiscyt na najważniejsze wydarzenia Lubelszczyzny. Spośród kilkuset propozycji dziekan Wydziału Humanistycznego KUL prof. Janusz Drob i szef Ośrodka Brama Grodzka - Teatr NN Tomasz Pietrasiewicz wybrali 15. O każdym z nich piszą pracownicy naukowi KUL.

Przywilej lokacyjny dla Lublina - 15 VIII 1317

Lublin może poszczycić się zachowaniem w oryginale dokumentu swojego prawnego urodzenia - dokumentu lokacyjnego. Jego otrzymanie oznaczało początek nowej epoki, ale niekoniecznie oznaczało początek, prawdziwe narodziny miasta.  (13-11-07, 18:02)

Umowa między Jagiełłą a panami polskimi o poślubieniu Jadwigi i objęciu tronu polskiego - 2 II 1386

Podczas panowania Ludwika Andegaweńskiego w kraju grupa możnowładztwa krakowskiego konsekwentnie zaczęła wprowadzać program ?samostanowienia? i polskiej racji stanu, w którym interesy jednostek, grup złączono ze strażą interesów Korony Polskiej.  (13-11-07, 20:38)

Freski w Kaplicy Świętej Trójcy - 1418

Kaplica Świętej Trójcy na Zamku lubelskim jest jednym z najcenniejszych zabytków nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Gotycka budowla wzniesiona za czasów Kazimierza Wielkiego na wzgórzu, wykorzystywanym od XII w. jako miejsce obronne, i wkomponowana w linię murów obronnych nowego zamku odgrywała przez kolejne stulecia znaczącą rolę w dziejach Lublina.  (13-11-07, 19:01)

Utworzenie województwa lubelskiego przez króla Kazimierza Jagiellończyka - 1474

?Potym miesiąca czerwca słożył [Król] Seym w Piotrkowie: na tymże Seymie oderwano cześć Woiewodztwa Sendomirskiego (które było nazbyt wielkie) na Woiewodztwo Lubelskie.? To - jak powiedzielibyśmy dzisiaj - technokratyczne stwierdzenie zapisał pod datą 1474 roku Marcin Bielski w ?Kronice Polskiej? wydanej w Krakowie w 1597 r. Notka ta nie wskazuje na znaczenie ziemi lubelskiej dla państwa polsko litewskiego w piętnastym wieku, nie przywołuje również drogi jaką przebyła Lubelszczyzna od prowincjonalnego ośrodka królestwa piastowskiego do jednego z ważniejszych regionów monarchii jagiellońskiej.  (20-11-07, 18:00)

Unia lubelska - 1 VII 1569

Przed zjazdem szlachty polskiej i litewskiej w Lublinie, zwołanym na 23 grudnia 1568 roku, braterska, chociaż niekiedy trudna i burzliwa, więź obu państw miała już prawie dwustuletnią tradycję. Od początku, od porozumienia panów polskich z Jagiełłą w Krewie w roku 1385, związek Królestwa Polskiego z Wielkim Księstwem Litewskim poprzez osobę władcy budził spory i odmienne interpretacje obu stron.  (20-11-07, 19:02)

Ustanowienie Trybunału Koronnego - 1578

Król polski, noszący jednocześnie tytuł Wielkiego Księcia Litewskiego posiadał władzę najwyższego sędziego w Rzeczypospolitej. Władzę tę król sprawował przy pomocy asesorów. Od XVI wieku asesorskie obowiązki dzierżyli senatorowie.  (15-12-07, 13:58)

Powstanie Sejmu Czterech Ziem - 1580

Różnorodność kulturowa jest najlepszym motorem rozwoju twórczych przestrzeni. W murach Lublina od wieków gromadziły się odmienne grupy etniczne z ich oryginalnymi obyczajami i kulturą. Z Zachodu napływali Włosi i Niemcy, ze Wschodu Rusini i Ormianie. Jednak zdecydowanie najliczniejszą lubelską diasporą byli Żydzi. Przybywali nad Bystrzycę i z Zachodu i ze Wschodu. Przez wieki budowali tu oryginalną, ale i hermetyczną kulturę.  (15-12-07, 14:05)

Założenie Akademii Zamojskiej - 5 IV 1594

Zdarza się, że jeden człowiek jest zdolny dokonać czynów, jakie przez wieki decydują o życiu tysięcy innych ludzi. Bez wątpienia takim człowiekiem był hetman i kanclerz Jan Zamoyski  (15-12-07, 14:10)

Konfederacja w Tyszowcach - 29 XII 1655

Historia bywa przewrotną, kiedy wielkie czyny i przemiany mają miejsce z dala od centrum państwa. W Tyszowcach, położonych na południowo-wschodnich krańcach Lubelszczyzny grupa polskiej szlachty wbrew powszechnym opiniom uwierzyła, że można wygrać wojnę, która do tej pory wydawała się już przegraną.  (15-12-07, 14:15)

Bitwa pod Stoczkiem - 14 II 1831

Przyczyn wybuchu powstania listopadowego historycy upatrują w sprzeciwie Polaków wobec planów cara Rosji Mikołaja I (jednocześnie króla Polski), który zamierzał użyć wojsk polskich do tłumienia rewolucji belgijskiej. Wpływ wydarzeń belgijskich, a także rewolucji lipcowej w Paryżu, zmobilizował Polaków do aktywnych działań niepodległościowych.  (23-12-07, 19:34)

Bitwa pod Panasówką - 3 IX 1863

Powstanie Styczniowe rozpoczęło się bez odpowiedniego przygotowania. Duża w tym zasługa władz rosyjskich, które w początku stycznia 1863r. przeprowadziły przymusowy pobór do wojska. W tej sytuacji powstanie zostało przyśpieszone i wybuchło w nocy z 22 na 23 stycznia 1863r. Na przeciw siebie stanęły dwie różnorako wyszkolone i uzbrojone armie. Z jednej strony zawodowa armia rosyjska licząca w końcowym okresie powstania blisko 250 tysięcy żołnierzy, z drugiej strony oddziały partyzanckie, liczące na całym obszarze objętym walkami latem 1863 r., blisko 30 tysięcy powstańców.  (23-12-07, 19:37)

Rząd lubelski. Kulisy powstania - 6-7 XI 1918

Na jesieni 1918 r. miała miejsce ostateczna rozgrywka polityczna o władzę między polskimi ugrupowaniami w kontekście odradzającego się państwa polskiego. Do walki stanęły dwa główne obozy polityczne: narodowi demokraci oraz partie lewicy niepodległościowej.  (23-12-07, 19:45)

Akcja Reinhardt na Lubelszczyźnie. Początek zagłady lubelskiego getta - 16 III 1942

W nocy z 16 na 17 marca 1942 roku, wzdłuż ulicy Lubartowskiej rozbłysły lampy uliczne i reflektory. Domy po prawej stronie ulicy, stanowiące zachodnią granicę getta zostały oświetlone. Jednocześnie do kamienic wpadli SS-mani oraz strażnicy z formacji pomocniczych SS - byli jeńcy sowieccy, szkoleni w specjalnym obozie treningowym w Trawnikach. Z domów wyrzucali wszystkich ludzi. Tych, którzy stawiali jakikolwiek opór, osoby starsze, niedołężne, chore lub maleńkie dzieci bez rodziców zabijali na miejscu.  (23-12-07, 19:51)

Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego - VII 1944

Aby zrozumieć złożone przyczyny i warunki narodzin w Związku Radzieckim idei powstania Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego należy się cofnąć do poprzedzającego agresję hitlerowskich Niemiec na Polskę sierpnia 1939 roku. Po fiasku brytyjsko-radzieckich rozmów w sprawie wzajemnego współdziałania przeciw agresywnym zamiarom Hitlera, 23 sierpnia podpisany został między III Rzeszą i Związkiem Radzieckim pakt o nieagresji, tzw. pakt Ribbentrop-Mołotow. Dołączone do niego tajne klauzule, z mapą wyznaczającą przyszłe strefy wpływów na której znalazł się też podpis Stalina, były de facto zapowiedzią nowego rozbioru Polski.  (23-12-07, 20:01)

Lubelski lipiec - VII 1980

Gdy w lipcu 1980 r. fala strajków ogarniała zakłady pracy w Polsce, w centrum wydarzeń nieoczekiwanie znalazł się Lublin, w którym nigdy wcześniej nie dochodziło do protestów robotniczych. Sukces lipcowych strajków na Lubelszczyźnie dał impuls do sierpniowego zrywu na Wybrzeżu. Kończyła się dekada niespełnionych obietnic Edwarda Gierka. Rozpoczynała się rewolucja ?Solidarności? i droga polskich robotników ku wolności.  (23-12-07, 20:09)

Polub nas na Facebooku