Jedenasta wycieczka. Kres czyli koniec

Koniec lata i krótszy dzień. Czas ruszać na obrzeża Lubelszczyzny. Obfitość przepięknych miejsc zawraca w głowie.

Trudny wybór, bo i ten kawałeczek Lubelszczyzny w stronę Wisły w Annopolu kusi pałacem w Gościeradowie, kołami wodnymi na rzece Tuczyn, drewnianym kościołem w Annopolu, widokami na Wisłę. A podczas spaceru po moście oglądamy przecież jeden z ładniejszych przełomów królowej naszych rzek, absolutny skarb natury, bo za taki uważany jest Małopolski przełom Wisły.

W Opoczce, w dawnym kamieniołomie, który widać z mostu na Wiśle, paleontolodzy znajdowali niezwykłe okazy amonitów. Zabytkiem Gościeradowa jest zespół pałacowo-parkowy z drugiej połowy XVIII wieku. Klasycystyczny pałac zbudował Eligiusz Prażmowski po 1781 roku. Zachował się również murowany spichlerz z tego okresu, łuk triumfalny na wejściu do parku i kapliczka parkowa. Obecnie mieści się tu dom pomocy społecznej i ośrodek rehabilitacyjny. W latach siedemdziesiątych XX wieku rozważano budowę elektrowni atomowej w pobliżu Gościeradowa. Za lokalizacją przemawiała budowa geologiczna podłoża i istnienie wielkiego zbiornika wód podziemnych, a także sąsiedztwo Wisły. Ostatecznie za sprawą partyjnego dostojnika z tamtych okolic wybór padł na Chotczę, po lewej stronie Wisły. Inwestycja skończyła się na planach.

Wyjeżdżając w daleki "kresowy" teren pod koniec września należy się liczyć z tym, że w najładniejszym momencie wycieczki słońce zrobi "siup za horyzont" i z niedosytem wrażeń trzeba pogodzić się do następnego razu. Niezwykle malownicze w tym zachodzącym słońcu były kapliczki przy cmentarzu w Wierzbicy. To już zupełnie inna okolica. Tym razem kresy Lubelszczyzny na północny wschód od Hrebennego. Nad rzeką Sołokijką. Wieś Wierzbica przed wojną liczyła ponad 1500 mieszkańców. Po wojnie powstał tu PGR. W fatalnym stanie jest teraz dwór Romerów z 1846 roku. Za zabudowaniami dawnego pegeeru, obecnie w rękach prywatnych hodowcy biało-czerwonych krów, można znaleźć kaplicę grobową rodu Lityńskich i cmentarz greckokatolicki. Wśród drzew kilkaset nagrobków z warsztatu kamieniarskiego z Brusna z XIX i XX wieku. Podobnie piękne są w bardzo zakrzaczonej starej części cmentarza w Budyninie. I zdaniem miejscowych zupełnie niedostępne, niszczejące, niewidoczne teraz za sprawą liści na zapomnianym cmentarzu w Oserdowie.